مهارت نه گفتن

یکی از جذابترین و کاراترین مهارتهای مقابله ای مهارت جرات ورزی است. در ادبیات فارسی جرات ورزی با اشکال جرات مندی، ابرازوجود، قاطعیت و مهارت نه گفتن نیز آمده است.جرات ورزی توانایی ابراز خود و ابراز حقوق خود بدون تجاوز به حقوق دیگران است. عمل به شیوه جرات ورزانه به شما اجازه می دهد تا اعتماد به نفس را در خود حس کنید و عموما موجب برانگیختن حس احترام دوستان و آشنایان می شود. جرات ورزی امکان دست یابی به روابط صادقانه را افزایش می دهد و به فرد کمک می کند تا درباره خود احساس بهتری داشته باشد و بر موقعیت های روزمره تسلط بیشتری بیابد.

آیا من آدم جرات ورزی هستم؟

با کمی آسان گیری می توانیم بگوییم آدمها در مورد ابراز حقوقشان در روابط اجتماعی چهار دسته اند.

1- منفعل:

این آدم ها معمولا سبک ارتباطی منفعلانه ای دارند. اگر بخواهیم کلمه ی صریح تری به جای صفت این افراد بگذاریم "بی جرات "بهترین گزینه است. ما در ظاهر این افراد را فروتن، صبور، از خود گذشته و مهربان می بینیم. اما آنها به خاطر این که به دیگران اجازه می دهند براحتی به حقوقشان و احساساتشان را نادیده بگیرند، همیشه در درون خود ناراحتند و با خود کلنجار می روند. آنها با به حقوق خود مطلع نیستند، یا آنها را باور ندارند و یا با وجود اطلاع و باور به حقوق خود بلد نیستند جرات ورزانه عمل کنند. این افراد صدای آرام و لرزان دارند، حرف خودشان را به راحتی پس می گیرند و مکررا عذرخواهی می کنند.

2- پرخاشگر:

آن قدر این آدم ها دوروبر ما زیادند که شاید نیازی به توضیح این سبک ارتباطی نباشد. این افراد جرات مندی را با خشونت اشتباه گرفته اند. آنها حقوق خود را به قیمت نادیده گرفتن حقوق دیگران به دست می آورند." پرخاشگر ها " با " منفعل ها " یک زوج مکمل ناعادلانه را تشکیل می دهند. پرخاشگرها جوری حرف می زنند که دیگران احساس حقارت، گناه، اندوه و نادانی می کنند. آنها با صدای بلند حرف می زنند، طعنه و کنایه می زنند، رفتار شما را مکررا با "توباید" و "تو نباید" ارزش گذاری می کنند، دیگران را دلسرد می کنند و بر آنها برچسب می زنند و همیشه ملت ها، قومیتها و جنسیت دیگر را تحقیر می کنند. متاسفانه در فیلم های خوشونت آمیز قهرمانان پرخاشگر اما موفق به شدت تبلیغ می شوند.

3- پرخاشگر/ منفعل:

این دسته جالب ترین و البته غیرقابل تحمل ترین سبک ارتباطی را دارند. این افراد به دلایل مختلف ممکن است احساس خشم یا خصومت نسبت به دیگران را تجربه کنند اما نه توانایی بیان آن را دارند و نه می توانند این احساس را تحمل کنند. آنها شیوه ای غیرمستقیم و انحرافی را برای خالی کردن خشم خود برمی گزینند. لج کردن، کم کاری، استفاده از هیجان های تاثیر گذار(مثلا گریه و قهر)، باج گیری کردن، و جابجا کردن خشم به اشیاء مثل پنچر کردن ماشین از شیوه های شیطنت آمیزیست که این افراد به کار می برند. بعضی می گویند این سبک تا حدودی ناخودآگاه و اتومات به کار برده می شود. البته وقتی این کارها آنقدر تکرار شوند و نتیجه دهند بعید هم نیست که اتوماتیک شوند. کارمندی که کار ده دقیقه ای شما را به خاطر احساس خشم از ارباب رجوع های دیگر یا رئیس در دو ساعت انجام می دهد نمونه ی یک فرد پرخاشگر/ منفعل است.

4- جرات ورز:

همان طور که گفتیم جرات ورزی توانایی ابراز خود و ابراز حقوق خود بدون تجاوز به حقوق دیگران است. افراد جرات ورز بدون اینکه پرخاشگری کنند و یا از راه های غیر مستقیم ابراز هیجان ها استفاده کنند به حقوق خودشان دست می یابند. آنها افکار و احساسات خودشان را خودانگیخته و صریح بیان می کنند. این آدمها در عین حال افرادی مورد اعتماد، پذیرا و شنونده نیز هستند. آنها اگر با شما مخالف باشند بدون اینکه بی احترامی کنند نظرشان را می گویند.

........................................................................................................................................................

جرات ورزی در موقعیتهای زیر به کار افراد می آید

الف: تقاضای معقول از دیگران

ب: برخورد درست با مخالفت دیگران

ج: جلوگیری از تعارضات پرخاشگرانه ی نالازم

د: اعلام موضع خود در تصمیم های جمعی